فاصله لولههای داربست یک عدد ثابت برای تمام قسمتهای سازه نیست. در یک داربست لوله و بست، باید فاصله پایههای قائم در امتداد نما، ارتفاع میان ردیفهای افقی، فاصله دو ردیف داخلی و خارجی، فاصله تکیهگاههای سکوی کار و محل مهار داربست به ساختمان بهصورت جداگانه مشخص شود.
در آرایشهای متداول داربست نما، فاصله پایههای قائم در امتداد ساختمان و فاصله عمودی ردیفهای افقی اغلب در محدوده ۱٫۸ تا ۲ متر در نظر گرفته میشود. این بازه فقط یک مبنای اولیه است و نمیتوان آن را بدون بررسی بار، ارتفاع، وضعیت لولهها، نوع سکو، شرایط زمین و نیروی باد برای هر پروژه اجرا کرد.
در کارهای سنگین، داربستهای مرتفع، سازههای دارای پوشش یا تور و محلهایی که مصالح روی سکو قرار میگیرند، ممکن است کاهش فاصله پایهها یا افزایش تعداد مهارها لازم باشد. در مقابل، زیادکردن فاصلهها صرفاً برای مصرف کمتر لوله و بست میتواند ظرفیت و پایداری داربست را کاهش دهد.
ابعاد، ضخامت و سلامت لوله داربست نیز در تعیین آرایش مناسب مؤثر است؛ اما ضخیمبودن لوله بهتنهایی اجازه نمیدهد فاصله پایهها بدون محاسبه افزایش پیدا کند. فاصله نهایی باید در نقشه یا طرح اجرایی داربست مشخص و توسط فرد دارای صلاحیت کنترل شود.
جدول راهنمای فاصله اجزای داربست
جدول زیر برای تفکیک فاصلههای مختلف ارائه شده است. مقادیر رایج آن نباید جایگزین طراحی داربست یا دستورالعمل پروژه شوند.
| محل اندازهگیری | مقدار یا روش تعیین |
|---|---|
| فاصله پایههای قائم در امتداد نما | معمولاً حدود ۱٫۸ تا ۲ متر بهعنوان آرایش اولیه |
| فاصله عمودی ردیفهای افقی | معمولاً حدود ۱٫۸ تا ۲ متر |
| فاصله تکیهگاه تخته در کار سنگین | حداکثر ۱٫۸ متر |
| فاصله تکیهگاه تخته در کار سبک | حداکثر ۲٫۳ متر |
| فاصله ردیف داخلی و خارجی | متناسب با عرض سکو، بار و طرح داربست |
| فاصله داربست از نمای ساختمان | کمترین فاصله اجرایی ممکن با حفظ فضای کار و ایمنی لبه |
| فاصله مهارهای اتصال به ساختمان | مطابق طرح، ارتفاع، بار باد و شرایط نما |
دو عدد ۱٫۸ و ۲٫۳ متر که در مقررات برای کار سنگین و سبک بیان میشوند، مربوط به فاصله تکیهگاههای تخته یا سکوی کار هستند. این اعداد نباید بهصورت خودکار به فاصله پایههای قائم، مهارها یا تمام لولههای داربست تعمیم داده شوند.
فاصله پایههای قائم داربست چقدر است؟
پایههای قائم یا استانداردها اعضایی هستند که بار داربست را به کفشک و سطح زیرین منتقل میکنند. فاصله دو پایه متوالی در امتداد طول ساختمان، طول دهانه داربست را تشکیل میدهد.
برای بسیاری از داربستهای معمول نمای ساختمان، دهانهای در حدود ۱٫۸ تا ۲ متر بهعنوان آرایش اولیه رایج است. بااینحال، فاصله مناسب باید با توجه به شرایط زیر تعیین شود:
- ارتفاع کل داربست
- وزن کارگران، ابزار و مصالح
- تعداد سکوهای فعال بهصورت همزمان
- ضخامت، قطر و سلامت لولهها
- ظرفیت بستها و اتصالات
- فاصله ردیف داخلی و خارجی
- وضعیت خاک یا کف زیر پایهها
- تعداد و آرایش مهارهای اتصال به ساختمان
- وجود تور، بنر یا پوشش روی داربست
- فشار باد و شرایط محیطی محل
اگر بار روی سکو زیاد باشد، کاهش طول دهانه میتواند سهم بار واردشده به هر پایه و لوله افقی را کمتر کند. فاصله پایهها نباید فقط براساس تجربه یک پروژه دیگر تعیین شود؛ زیرا تفاوت در ارتفاع، بار یا شرایط باد میتواند آرایش موردنیاز را تغییر دهد.
برای بررسی جداگانه اثر بار، وزن لوله و آرایش سازه میتوانید مقاله میزان تحمل وزن لوله داربست را مطالعه کنید.
فاصله عمودی لولههای افقی چقدر است؟
لولههای افقی طولی، پایههای قائم را در هر تراز به یکدیگر متصل میکنند. فاصله عمودی میان دو ردیف متوالی این لولهها، ارتفاع طبقه یا «لیفت» داربست را تشکیل میدهد.
ارتفاع حدود ۱٫۸ تا ۲ متر برای بسیاری از آرایشهای متداول دیده میشود؛ اما این مقدار نیز یک استاندارد ثابت برای تمام داربستها نیست. ارتفاع هر تراز باید با محل سکوی کار، مسیر دسترسی، مهاربندی و ظرفیت پایهها هماهنگ باشد.
افزایش فاصله عمودی لولههای افقی، طول آزاد پایههای قائم را بیشتر میکند. در نتیجه احتمال خمشدن یا کمانش پایهها افزایش مییابد. به همین دلیل نباید برای کاهش مصرف لوله، بعضی از ردیفهای افقی حذف شوند.
وجود پنجره، در ورودی یا مسیر عبور نیز مجوز حذف عضو افقی نیست. هر تغییر در آرایش اصلی باید با پیشبینی عضو جایگزین و تأیید مسئول فنی انجام شود.
فاصله لولههای عرضی یا ترانزومها چقدر باید باشد؟
لولههای عرضی، ردیف داخلی و خارجی داربست را به هم متصل میکنند و ممکن است تکیهگاه تختهها یا صفحات سکوی کار نیز باشند. فاصله این لولهها باید با نوع سکو و بار روی آن هماهنگ شود.
براساس ضوابط سکوی داربست، حداکثر فاصله تکیهگاههای تخته برای کارهای سنگین ۱٫۸ متر و برای کارهای سبک ۲٫۳ متر است. اگر مشخصات تولیدکننده تخته یا صفحه سکو، فاصله کمتری را تعیین کرده باشد، همان مقدار کمتر باید رعایت شود.
کار سنگین معمولاً شامل فعالیتهایی است که علاوه بر افراد و ابزار، مصالح قابلتوجهی نیز روی سکو قرار میگیرد. در کار سبک، بار مصالح محدودتر است. تشخیص سبک یا سنگینبودن کار نباید فقط براساس عنوان فعالیت انجام شود؛ وزن واقعی افراد، ابزار و مصالح باید در نظر گرفته شود.
اگر تخته در فاصلهای بیشتر از ظرفیت مجاز خود قرار بگیرد، ممکن است دچار خمش زیاد، لغزش یا شکست شود؛ حتی اگر پایههای اصلی داربست سالم باشند.
فاصله دو ردیف داخلی و خارجی داربست چقدر است؟
داربست نمای متداول معمولاً دارای یک ردیف پایه نزدیک ساختمان و یک ردیف پایه در سمت بیرونی است. فاصله این دو ردیف، عرض داربست و فضای قابل استفاده سکو را تعیین میکند.
برای این فاصله نمیتوان یک عدد عمومی و مناسب برای همه پروژهها اعلام کرد. عرض داربست باید براساس عوامل زیر مشخص شود:
- عرض لازم برای حرکت کارگران
- ابعاد تخته یا صفحه سکوی کار
- نوع فعالیت روی سکو
- مقدار ابزار و مصالح
- محل گاردریل و پاخور
- فاصله موردنیاز از نما
- ظرفیت لولههای عرضی
- محدودیت معبر یا فضای کارگاه
افزایش عرض داربست، طول لولههای عرضی و نیروی واردشده به آنها را بیشتر میکند. کاهش بیشازحد عرض نیز میتواند فضای حرکت و کار ایمن را محدود کند. بنابراین عرض مناسب باید همزمان با طراحی سکو تعیین شود.
فاصله داربست از نمای ساختمان چقدر باشد؟
ردیف داخلی داربست باید تا حد امکان به محل کار نزدیک باشد تا دسترسی مناسب ایجاد شود و شکاف خطرناکی میان سکو و نما باقی نماند. بااینحال، فاصله دقیق به نوع عملیات و شکل ساختمان بستگی دارد.
نماکاری، سنگکاری، رنگآمیزی و تعمیرات تأسیسات به فضای کاری یکسانی نیاز ندارند. بیرونزدگی نما، بالکن، پیشآمدگی سقف و بازشوها نیز میتوانند فاصله موردنیاز را تغییر دهند.
اگر فاصله سکو تا ساختمان بهاندازهای باشد که خطر سقوط فرد، ابزار یا مصالح ایجاد کند، باید حفاظت لبه داخلی، گاردریل یا راهکار ایمنی مناسب پیشبینی شود. نزدیککردن غیراصولی داربست نیز نباید باعث تماس لولهها با شیشه، نما یا تجهیزات ساختمان شود.
فاصله مهارهای داربست به ساختمان چگونه تعیین میشود؟
داربست نما فقط با پایهها و لولههای افقی پایدار نمیماند. سازه باید در نقاط مشخص به قسمت مقاومی از ساختمان مهار شود تا در برابر حرکت جانبی، جداشدن از نما و واژگونی مقاومت کند.
برای فاصله مهارها یک شبکه ثابت و قابل استفاده در تمام پروژهها وجود ندارد. محل و تعداد مهارها به ارتفاع و طول داربست، عرض پایه، بار سکو، شرایط باد، وجود پوشش و مقاومت نقاط اتصال ساختمان بستگی دارد.
نصب تور، بنر یا پوشش باعث افزایش سطح بادگیر داربست میشود. در چنین شرایطی ممکن است مهارهای بیشتر یا آرایش متفاوتی لازم باشد. مهار نیز باید به عضو مقاوم متصل شود؛ قاب ضعیف پنجره، ناودان، جانپناه سست و لولههای تأسیسات نقاط قابل اتکایی نیستند.
کیفیت اتصالات چه اثری بر فاصله لولهها دارد؟
فاصله مناسب فقط زمانی عملکرد مورد انتظار را دارد که اتصال لولهها سالم و صحیح باشد. بست ترکخورده، پیچ معیوب یا اتصال شل میتواند باعث لغزش اعضا شود و آرایش طراحیشده را بیاثر کند.
نوع بست داربست باید با موقعیت اتصال هماهنگ باشد. برای اتصالهای عمود بر هم معمولاً از بست ثابت و برای مهارهای مورب از بست گردان استفاده میشود. پیچ بستها نیز باید مطابق دستورالعمل سازنده و بهصورت متعادل محکم شوند.
در محل افزایش طول پایهها یا لولههای افقی باید از اتصال مناسب استفاده شود. اتصالهای طولی نباید در یک مقطع یا یک تراز متمرکز شوند؛ زیرا تمرکز اتصالها میتواند نقطه ضعیفی در سازه ایجاد کند. تفاوت قطعات مورد استفاده برای این اتصال در مقاله انواع مغزی لوله داربست توضیح داده شده است.
مثال ساده برای محاسبه تعداد دهانهها
فرض کنید طول نمای ساختمان ۱۰ متر است و پس از بررسی شرایط پروژه، طول هر دهانه ۲ متر در نظر گرفته شده است. در این حالت طول نما به پنج دهانه تقسیم میشود:
۱۰ ÷ ۲ = ۵ دهانه
برای ایجاد پنج دهانه، در هر ردیف به شش محل پایه نیاز است؛ زیرا ابتدا و انتهای هر مجموعه نیز پایه دارد. بنابراین دو ردیف داربست در این مثال، پیش از درنظرگرفتن گوشهها، برگشتها و دهانههای ویژه، به ۱۲ پایه اولیه نیاز خواهند داشت.
این مثال فقط روش شمارش دهانهها را نشان میدهد. اگر بار یا شرایط پروژه ایجاب کند فاصله پایهها به ۱٫۵ متر کاهش پیدا کند، تعداد دهانهها و پایهها تغییر خواهد کرد. ابتدا باید فاصله ایمن تعیین شود و سپس تعداد تجهیزات محاسبه شود.
آیا فاصله داربست مثلثی و چکشی نیز همین مقدار است؟
خیر. اعداد مربوط به داربست لوله و بست نباید مستقیماً برای سیستمهای مدولار استفاده شوند.
داربست مثلثی از فریمهای پیشساخته تشکیل میشود و فاصله پایهها تابع ابعاد فریم، آرایش مهارها و طراحی زیرسازی است. این سیستم بیشتر برای تحمل بارهای قائم زیر سقف و سازههای بتنی به کار میرود.
در داربست چکشی نیز طول مهارهای افقی و محل اتصالات روی پایهها، شبکه مدولار سازه را مشخص میکنند. بنابراین فاصله اعضا باید مطابق ابعاد قطعات همان سیستم و جدول باربری آن تعیین شود.
چه زمانی باید فاصله پایهها کاهش پیدا کند؟
در شرایط زیر معمولاً لازم است فاصلهها دوباره بررسی و در صورت نیاز کمتر شوند:
- بار مصالح روی سکوی کار افزایش پیدا کرده است.
- چند سکوی کاری همزمان استفاده میشوند.
- ارتفاع داربست زیاد است.
- تور، پارچه یا بنر روی داربست نصب میشود.
- داربست در محل باز و بادگیر قرار دارد.
- لولهها طول آزاد زیادی دارند.
- سطح زیر پایهها ظرفیت یا یکنواختی کافی ندارد.
- شکل نما باعث حذف یا جابهجایی بعضی مهارها شده است.
- کنسول، بازشو یا دهانه عبور در داربست وجود دارد.
- مشخصات لوله، بست یا سکو با آرایش قبلی متفاوت است.
کاهش فاصله پایهها بهتنهایی جای مهاربندی، اتصال به ساختمان یا کنترل سطح زیر پایهها را نمیگیرد. تمام اجزای داربست باید بهصورت یک سیستم بررسی شوند.
اشتباهات رایج در تعیین فاصله لولههای داربست
مهمترین خطاهای اجرایی مربوط به فاصلهها عبارتاند از:
- درنظرگرفتن یک عدد ثابت برای تمام اجزای داربست
- اشتباهگرفتن فاصله پایهها با فاصله تکیهگاههای سکو
- استفاده از فاصله ۳ متر بدون محاسبه و طرح اجرایی
- افزایش دهانهها برای کاهش تعداد لوله و بست
- حذف لوله افقی به دلیل وجود پنجره یا ورودی
- تعیین فاصله بدون محاسبه بار مصالح روی سکو
- نادیدهگرفتن اثر تور، پوشش و فشار باد
- استفاده از آرایش پروژه قبلی برای ساختمانی با شرایط متفاوت
- یکساندرنظرگرفتن فاصله داربست لولهای و مدولار
- تغییر فاصله پایهها توسط نیروهای اجرایی بدون تأیید مسئول فنی
چکلیست کنترل فاصلهها پیش از استفاده
پس از نصب داربست، موارد زیر باید کنترل شوند:
- فاصله پایهها با طرح اجرایی مطابقت دارد.
- فاصله عمودی لولههای افقی در تمام طول داربست یکنواخت است.
- پایهها شاقول و ردیفهای افقی تراز هستند.
- تکیهگاههای سکو با نوع و ظرفیت تختهها هماهنگاند.
- فاصله داخلی و خارجی فضای کافی برای سکوی کار ایجاد کرده است.
- شکاف میان سکو و نما خطر سقوط ایجاد نمیکند.
- مهارهای اتصال به ساختمان کامل و در محل تعیینشده هستند.
- هیچ لوله یا مهاری برای ایجاد مسیر عبور حذف نشده است.
- اتصالهای طولی در یک مقطع متمرکز نشدهاند.
- تمام بستها سالماند و لقی ندارند.
جمعبندی
برای داربستهای معمول نما، فاصله حدود ۱٫۸ تا ۲ متر برای پایههای قائم در امتداد ساختمان و ردیفهای افقی یک محدوده اولیه رایج است؛ اما این عدد برای تمام پروژهها قطعی نیست.
حداکثر فاصله تکیهگاههای سکوی کار نیز برای کار سنگین ۱٫۸ متر و برای کار سبک ۲٫۳ متر در نظر گرفته میشود. این اعداد به تکیهگاه تختهها مربوطاند و نباید با فاصله پایهها یا مهارهای داربست اشتباه گرفته شوند.
فاصله نهایی باید براساس ارتفاع، بار، وضعیت لوله و بست، تعداد سکوهای فعال، شرایط زمین، باد و شبکه مهار تعیین شود. برای مشاهده سایر مطالب آموزشی مرتبط با قالببندی و داربست میتوانید به وبسایت شهر قالب مراجعه کنید.
سؤالات متداول
فاصله استاندارد پایههای داربست چقدر است؟
در داربستهای معمول نما، فاصله حدود ۱٫۸ تا ۲ متر رایج است؛ اما مقدار نهایی باید براساس بار، ارتفاع، باد، وضعیت زمین و طرح داربست تعیین شود.
فاصله عمودی لولههای افقی داربست چقدر باشد؟
فاصله حدود ۱٫۸ تا ۲ متر در آرایشهای متداول استفاده میشود. افزایش این فاصله، طول آزاد پایهها و احتمال ناپایداری آنها را بیشتر میکند.
فاصله تکیهگاه تختههای داربست چقدر است؟
حداکثر فاصله تکیهگاه تختهها برای کار سنگین ۱٫۸ متر و برای کار سبک ۲٫۳ متر است؛ مگر اینکه مشخصات سکو فاصله کمتری را تعیین کرده باشد.
فاصله داربست از دیوار باید چند سانتیمتر باشد؟
یک عدد ثابت برای همه فعالیتها وجود ندارد. داربست باید در کمترین فاصله عملی از محل کار قرار بگیرد و هر شکاف دارای خطر سقوط با حفاظت مناسب کنترل شود.
آیا میتوان فاصله پایههای داربست را ۳ متر گرفت؟
سه متر نباید بهعنوان فاصله عمومی و بدون محاسبه استفاده شود. چنین دهانهای فقط در صورت طراحی و تأیید ظرفیت لولهها، اتصالات، سکو و مهارها قابل بررسی است.
آیا استفاده از لوله ضخیمتر اجازه افزایش فاصله پایهها را میدهد؟
خیر، نه بهتنهایی. فاصله پایهها به ظرفیت کل سیستم شامل لوله، بست، سکو، مهاربندی، ارتفاع و بار وابسته است و باید براساس محاسبات تعیین شود.
نظرات (0 نظر)
ارسال نظرهنوز نظری ثبت نشده. اولین نظر را بنویسید!
ثبت نظر