آرماتور بندی فونداسیون فرایندی است که در آن میلگردهای اصلی، تقویتی، انتظار و سایر آرماتورهای مورد نیاز پی مطابق نقشه سازه برش، خم، چیدمان و به یکدیگر متصل می شوند. هدف اصلی این مرحله، قرار دادن میلگردها در موقعیت طراحی شده پیش از بتن ریزی است تا فونداسیون بتواند نیروهای وارد شده از ساختمان را به شکل مناسب تحمل و به زمین منتقل کند.
اجرای این مرحله فقط به پهن کردن چند ردیف میلگرد روی بتن مگر محدود نمی شود. قطر و فاصله میلگردها، طول وصله، محل آرماتورهای تقویتی، فاصله شبکه پایین از بتن مگر، ارتفاع شبکه بالا، میلگردهای انتظار ستون و کاور بتن باید دقیقا طبق نقشه اجرا شوند.
در ادامه مراحل آرماتور بندی فونداسیون را از نقشه خوانی تا کنترل نهایی قبل از بتن ریزی بررسی می کنیم.
آرماتور بندی فونداسیون چیست؟
فونداسیون پایین ترین بخش اصلی سازه است که نیروهای ساختمان را دریافت و به زمین منتقل می کند. بتن در تحمل فشار عملکرد مناسبی دارد، اما برای تحمل نیروهای کششی و کنترل رفتار سازه از میلگردهای فولادی داخل آن استفاده می شود.
آرماتور بندی فونداسیون شامل آماده سازی و نصب این میلگردها براساس نقشه سازه است. بسته به نوع پی ممکن است شبکه میلگرد در یک یا چند لایه و در دو جهت اجرا شود. برای مثال در فونداسیون گسترده معمولا شبکه های میلگرد در بخش پایین و بالا قرار می گیرند و با خرک یا سیستم نگهدارنده مناسب در فاصله طراحی شده ثابت می شوند.
نوع و مقدار میلگردها نباید براساس تجربه پروژه قبلی تعیین شود. نقشه سازه مرجع اصلی اجرای فونداسیون است.
اجزای اصلی آرماتور بندی فونداسیون
قبل از شروع اجرا باید اجزای مختلف شبکه میلگرد شناخته شوند.
میلگردهای طولی و عرضی
میلگردهای اصلی در دو جهت فونداسیون قرار می گیرند و شبکه ای منظم ایجاد می کنند. قطر و فاصله این میلگردها در نقشه مشخص شده است.
در هنگام اجرا باید بررسی شود که:
- قطر میلگرد صحیح باشد.
- فاصله میان میلگردها رعایت شود.
- جهت میلگردها اشتباه نشود.
- محل تقاطع ها به اندازه لازم بسته شود.
- میلگردها هنگام رفت و آمد جابجا نشوند.
میلگردهای تقویتی
در برخی نقاط فونداسیون به دلیل شرایط طراحی، میلگرد بیشتری مورد نیاز است. این میلگردهای تقویتی ممکن است در بالا، پایین یا اطراف بخش های خاصی از پی قرار گیرند.
یکی از خطاهای رایج این است که آرماتور تقویتی در کارگاه به دلیل شباهت با میلگردهای شبکه اصلی فراموش شود.
بهتر است محل میلگردهای تقویتی قبل از شروع اجرا روی نقشه مشخص و هنگام تحویل آرماتور بندی جداگانه کنترل شود.
میلگرد انتظار ستون
میلگردهای انتظار یا ریشه ستون از داخل فونداسیون ادامه پیدا می کنند و محل اتصال ستون های سازه را ایجاد می کنند.
محل این میلگردها باید با آکس ستون کاملا هماهنگ باشد. خطای چند سانتی متری در ریشه ستون می تواند در مرحله اجرای ستون مشکل ایجاد کند.
اگر بعد از فونداسیون وارد مرحله ستون می شوید، مطالعه مطلب نکات مهم در آرماتور بندی ستون ساختمان می تواند ادامه مسیر اجرا را کامل تر کند.
خرک فونداسیون
در فونداسیون های دارای شبکه فوقانی، خرک برای نگهداری شبکه بالا در ارتفاع مشخص استفاده می شود.
خرک باید به گونه ای قرار گیرد که شبکه فوقانی تحت وزن خود یا رفت و آمد نیروهای اجرایی افت نکند. شکل، ارتفاع، قطر و فاصله خرک ها باید متناسب با نقشه و شرایط شبکه باشد.
مراحل اجرای آرماتور بندی فونداسیون
آرماتور بندی زمانی نتیجه مناسبی دارد که مراحل کار با ترتیب مشخص انجام شوند.
مرحله اول: بررسی نقشه فونداسیون
قبل از برش میلگرد باید پلان و مقاطع فونداسیون بررسی شوند.
اطلاعات مهم شامل:
- نوع فونداسیون
- عرض و ارتفاع پی
- قطر میلگردها
- فاصله میلگردها
- تعداد شبکه ها
- محل میلگرد تقویتی
- طول وصله
- موقعیت ریشه ستون
- مقدار کاور بتن
است.
در صفحات برتر مربوط به اجرای آرماتور بندی نیز تاکید شده که میلگردگذاری باید براساس نقشه و مشخصات طراحی انجام شود، نه تصمیم کارگاهی.
مرحله دوم: آماده سازی بتن مگر
پیش از اجرای شبکه پایین معمولا سطح پی با لایه زیرسازی و بتن مگر آماده می شود.
سطح باید تا حد امکان تمیز و مناسب اجرای آرماتور باشد. قبل از قرار دادن میلگردها، محورهای اصلی و محدوده فونداسیون نیز کنترل می شوند.
شبکه آرماتور نباید مستقیما روی سطح زیرین قرار گیرد؛ زیرا باید پوشش بتن مشخص شده در نقشه تامین شود.
مرحله سوم: برش و خم میلگردها
میلگردها براساس لیستوفر و ابعاد نقشه در طول مناسب برش داده می شوند.
برای پروژه هایی با حجم بالای میلگرد، استفاده از قیچی برش میلگرد مناسب می تواند سرعت آماده سازی میلگردها را افزایش دهد.
قبل از برش تعداد زیاد بهتر است چند قطعه نمونه آماده و طول آن ها کنترل شود. یک خطای ساده در اندازه گیری اگر روی صدها میلگرد تکرار شود، پرت قابل توجهی ایجاد خواهد کرد.
خم میلگرد نیز باید مطابق شکل و ابعاد درج شده در نقشه انجام شود. استفاده از روش های غیر اصولی یا گرم کردن میلگرد بدون روش تایید شده مناسب نیست.
اگر درباره تجهیزات مورد نیاز این مرحله اطلاعات بیشتری می خواهید، مطلب لیست ابزار های آرماتور بندی می تواند ابزارهای اصلی برش، خم، اندازه گیری و بستن میلگرد را معرفی کند.
مرحله چهارم: اجرای شبکه پایین فونداسیون
پس از آماده شدن میلگردها، شبکه زیرین براساس فاصله های تعیین شده در نقشه چیده می شود.
برای جلوگیری از خطا می توان محل میلگردها را از قبل علامت گذاری کرد. سپس نقاط تقاطع با سیم آرماتور بندی بسته می شوند تا شبکه هنگام ادامه عملیات جابجا نشود.
در این مرحله باید به کاور زیر شبکه توجه ویژه داشت.
میلگرد نباید مستقیما روی بتن مگر قرار بگیرد. اسپیسر مناسب باید شبکه را در فاصله تعیین شده از سطح زیرین نگه دارد.
مرحله پنجم: بستن میلگردها
برای تثبیت محل میلگردها از سیم آرماتور بندی استفاده می شود.
تمام تقاطع ها لزوما به یک روش بسته نمی شوند، اما شبکه باید به اندازه ای پایدار باشد که در مراحل بعدی شکل خود را از دست ندهد.
بستن بیش از حد سیم نیز مزیت خاصی ایجاد نمی کند. هدف سیم، نگهداری میلگردها در موقعیت اجرایی است.
پس از بستن شبکه، فاصله میلگردها دوباره اندازه گیری شود؛ زیرا ممکن است هنگام عملیات تعدادی از میلگردها جابجا شده باشند.
مرحله ششم: نصب خرک و شبکه فوقانی
در فونداسیون هایی که براساس نقشه دارای شبکه بالا هستند، بعد از شبکه زیرین خرک ها نصب می شوند.
سپس میلگردهای شبکه فوقانی روی آن قرار می گیرند.
ارتفاع خرک باید به شکلی باشد که فاصله میان شبکه بالا و پایین و همچنین کاور بالایی مطابق نقشه باقی بماند.
یکی از خطاهای اجرایی این است که تعداد خرک کاهش داده شود و شبکه فوقانی بین دو تکیه گاه شکم دهد. این اتفاق می تواند موقعیت آرماتورهای بالایی را تغییر دهد.
مرحله هفتم: نصب ریشه ستون ها
بعد از مشخص شدن محور ستون ها، میلگردهای انتظار طبق نقشه در محل قرار می گیرند.
در این مرحله چند مورد اهمیت زیادی دارد:
- آکس ستون صحیح باشد.
- تعداد میلگرد انتظار کامل باشد.
- قطر میلگردها صحیح باشد.
- فاصله ریشه ها مطابق مقطع ستون باشد.
- طول مهاری و ادامه میلگرد طبق نقشه اجرا شود.
- قفسه ریشه هنگام بتن ریزی حرکت نکند.
بهتر است آکس ستون ها بعد از بستن کامل شبکه یک بار دیگر توسط تیم اجرایی یا نقشه برداری کنترل شود.
مرحله هشتم: نصب اسپیسر و کنترل کاور بتن
کاور بتن یعنی فاصله خارجی ترین میلگرد تا سطح نهایی بتن.
این فاصله در فونداسیون اهمیت زیادی دارد، زیرا بخشی از پی با شرایط محیطی و زمین در ارتباط است.
مقدار کاور را نباید براساس اعداد تجربی انتخاب کرد. ضخامت پوشش باید مطابق نقشه و الزامات همان پروژه اجرا شود.
اسپیسرها باید در تعداد و فاصله ای قرار گیرند که شبکه هنگام رفت و آمد یا بتن ریزی پایین نرود.
استفاده از سنگ، آجر شکسته یا قطعات با ضخامت نامنظم نمی تواند همان دقت اسپیسر مناسب را ایجاد کند.
مرحله نهم: کنترل وصله میلگردها
اگر طول میلگرد کافی نباشد، ممکن است طبق نقشه از وصله پوششی یا روش اتصال دیگری استفاده شود.
طول اورلب برای تمام میلگردها یک مقدار ثابت نیست. قطر میلگرد، مشخصات بتن، موقعیت میلگرد و جزئیات طراحی روی آن تاثیر دارند.
در محل وصله باید توجه شود که تجمع میلگردها مانع عبور مناسب بتن نشود.
وصله ها نباید فقط برای کاهش پرت میلگرد در هر نقطه ای که برای مجری راحت تر است قرار داده شوند.
مرحله دهم: کنترل نهایی پیش از قالب بندی
پس از اتمام آرماتور بندی باید شبکه قبل از نصب قالب بازبینی شود.
موارد اصلی کنترل عبارتند از:
- قطر میلگردها
- فاصله شبکه
- میلگردهای تقویتی
- محل وصله
- خرک ها
- کاور زیر شبکه
- ریشه ستون ها
- آکس ها
- بازشوها
- تمیزی محل
- عدم وجود میلگرد رها شده
پس از تایید این مرحله، عملیات قالب بندی فونداسیون انجام می شود.
ارتباط آرماتور بندی و قالب بندی فونداسیون
قالب و آرماتور باید با یکدیگر هماهنگ باشند. قالب محدوده نهایی بتن را مشخص می کند و شبکه آرماتور باید در فاصله طراحی شده نسبت به آن قرار داشته باشد.
اگر قالب به شبکه آرماتور بچسبد، کاور جانبی از بین می رود. از طرف دیگر اگر قالب بیش از حد از شبکه فاصله بگیرد، ابعاد نهایی فونداسیون تغییر می کند.
در پروژه هایی که تعداد دفعات استفاده یا مقاومت قالب اهمیت دارد، می توان قیمت قالب فلزی را متناسب با ابعاد و حجم فونداسیون بررسی کرد.
در برخی شرایط نیز قالب پلاستیکی بتن می تواند براساس نوع پروژه، فشار بتن و سیستم اجرایی مورد بررسی قرار گیرد.
نوع قالب هرچه باشد، باید قبل از بتن ریزی از نظر ابعاد، تراز، مهار و فاصله آن با آرماتورها کنترل شود.
تفاوت آرماتور بندی فونداسیون نواری و گسترده
روش کلی آرماتور بندی در تمام فونداسیون ها بر پایه اجرای نقشه است، اما شکل شبکه ها متفاوت خواهد بود.
فونداسیون نواری
در فونداسیون نواری، میلگردها در امتداد نوارهای پی و جهت های مشخص شده در نقشه قرار می گیرند.
محل تقاطع نوارها، آرماتورهای تقویتی و ریشه ستون ها باید با دقت بیشتری کنترل شوند.
فونداسیون گسترده
در فونداسیون گسترده یا رادیه، سطح بزرگی از ساختمان با یک دال فونداسیون پوشیده می شود و معمولا شبکه های میلگرد در دو جهت اجرا می شوند. بسته به طرح، شبکه بالا و پایین و آرماتورهای تقویتی نیز وجود دارند.
به دلیل حجم زیاد میلگرد، کنترل فاصله شبکه، خرک ها و مسیرهای رفت و آمد در این نوع فونداسیون اهمیت بیشتری دارد.
اشتباهات رایج در آرماتور بندی فونداسیون
استفاده از سایز میلگرد اشتباه
قبل از شروع اجرا، میلگردها براساس قطر دسته بندی شوند تا سایز اشتباه در شبکه قرار نگیرد.
فاصله نامنظم میلگردها
چیدمان چشمی می تواند فاصله شبکه را تغییر دهد. بهتر است فاصله ها اندازه گیری و علامت گذاری شوند.
فراموش کردن میلگرد تقویتی
میلگردهای تقویتی روی نقشه از قبل مشخص و هنگام تحویل کار جداگانه کنترل شوند.
قرار دادن شبکه روی بتن مگر
شبکه پایین باید توسط اسپیسر در ارتفاع طراحی شده نگه داشته شود.
خرک ناکافی
کم بودن خرک باعث افت شبکه فوقانی می شود.
خطای محل ریشه ستون
آکس ستون ها باید قبل و بعد از بستن ریشه ها کنترل شود.
تغییر محل وصله برای کاهش پرت
محل وصله باید مطابق نقشه و ضوابط پروژه باشد، نه صرفا براساس طول شاخه های موجود.
جابجایی میلگرد هنگام قالب بندی
نصب قالب نباید باعث هل دادن یا تغییر موقعیت شبکه شود.
چک لیست آرماتور بندی فونداسیون
| مورد کنترل | نکته اصلی |
|---|---|
| قطر میلگرد | مطابق نقشه |
| فاصله میلگردها | اندازه گیری شود |
| شبکه پایین | دارای کاور مناسب |
| شبکه بالا | ارتفاع و خرک کنترل شود |
| تقویتی ها | محل و تعداد کامل |
| وصله ها | مطابق نقشه |
| ریشه ستون | آکس و تعداد صحیح |
| اسپیسر | سالم و با توزیع مناسب |
| قالب | فاصله مناسب از شبکه |
| محل بتن ریزی | تمیز و آماده |
نکات مهم قبل از بتن ریزی فونداسیون
بعد از تکمیل قالب بندی یک بازدید نهایی انجام شود.
در این مرحله بررسی کنید شبکه آرماتور در اثر تردد نیروها تغییر شکل نداده باشد. خرک ها باید سالم باشند و ریشه ستون ها نیز از محل خود حرکت نکرده باشند.
همچنین مسیر حرکت نیروهای اجرایی و شیلنگ بتن باید به شکلی باشد که فشار زیادی روی شبکه وارد نشود.
اگر هنگام بتن ریزی آرماتور جابجا شود، اصلاح آن بعد از پوشانده شدن با بتن بسیار دشوار خواهد بود.
جمع بندی
آرماتور بندی فونداسیون شامل برش، خم، چیدمان و اتصال میلگردهای پی براساس نقشه سازه است. اجرای صحیح شبکه پایین و بالا، میلگردهای تقویتی، خرک، ریشه ستون، وصله ها و کاور بتن از مهم ترین بخش های این مرحله هستند.
شروع کار باید از نقشه خوانی و آماده سازی دقیق میلگردها باشد. سپس شبکه زیرین اجرا می شود، خرک و شبکه بالا در صورت وجود نصب می شوند و در نهایت ریشه ستون ها و اسپیسرها کنترل خواهند شد.
پس از آرماتور بندی نیز قالب باید بدون جابجا کردن میلگردها نصب شود و قبل از بتن ریزی یک کنترل کامل روی ابعاد، کاور، آکس ها و پایداری شبکه انجام گیرد.
در اجرای فونداسیون، استفاده از یک عدد عمومی برای فاصله میلگرد، طول وصله یا کاور بتن جایگزین نقشه سازه نیست. جزئیات هر پروژه باید براساس طراحی و تایید مسئول فنی اجرا شوند.
سوالات متداول
1. آرماتور بندی فونداسیون چیست؟
آرماتور بندی فونداسیون فرایند برش، خم، چیدمان و بستن میلگردهای پی مطابق نقشه سازه است تا آرماتورها قبل از بتن ریزی در موقعیت طراحی شده قرار بگیرند.
2. آرماتور بندی فونداسیون از کجا شروع می شود؟
بعد از آماده شدن بستر و بتن مگر، نقشه و محل شبکه ها کنترل شده و میلگردهای برش خورده براساس فاصله و جهت مشخص شده اجرا می شوند.
3. خرک در فونداسیون چه کاربردی دارد؟
خرک برای نگهداری شبکه فوقانی آرماتور در ارتفاع طراحی شده نسبت به شبکه زیرین استفاده می شود و مانع افت شبکه بالا می شود.
4. آیا میلگرد فونداسیون می تواند روی بتن مگر قرار گیرد؟
شبکه اصلی باید کاور مشخص شده در نقشه را داشته باشد و نباید مستقیما روی بتن مگر قرار گیرد. برای حفظ فاصله از اسپیسر مناسب استفاده می شود.
5. قبل از بتن ریزی فونداسیون چه مواردی باید کنترل شوند؟
قطر و فاصله میلگردها، شبکه بالا و پایین، خرک ها، میلگردهای تقویتی، وصله ها، ریشه ستون، کاور بتن، قالب و تمیزی محل باید قبل از بتن ریزی بررسی شوند.
نظرات (0 نظر)
ارسال نظرهنوز نظری ثبت نشده. اولین نظر را بنویسید!
ثبت نظر