آرماتور بندی ساختمان مجموعه ای از عملیات اندازه گیری، برش، خم، چیدمان و بستن میلگردها براساس نقشه سازه است. برای انجام صحیح این مراحل فقط میلگرد و سیم آرماتور بندی کافی نیست و ابزارهای مختلفی برای اندازه گیری، برش، خمکاری، مونتاژ و کنترل نهایی مورد نیاز هستند.
نوع ابزار مورد نیاز به حجم پروژه نیز بستگی دارد. در یک ساختمان کوچک ممکن است بخشی از عملیات با ابزارهای دستی انجام شود، اما در پروژه هایی که حجم میلگرد بالاست، استفاده از دستگاه های برش و خم مکانیکی یا برقی باعث افزایش سرعت آماده سازی میلگردها می شود. ابزارهای برش و خم نیز از تجهیزات اصلی مورد استفاده در کارگاه های آرماتور بندی هستند.
در ادامه، وسایل و ابزارهای آرماتور بندی را براساس کاربرد دسته بندی می کنیم تا بتوانید تجهیزات لازم برای فونداسیون، ستون، تیر، دیوار و سقف را راحت تر انتخاب کنید.
جدول لیست ابزارهای آرماتور بندی
برای یک نگاه سریع، مهم ترین تجهیزات را می توان به شکل زیر دسته بندی کرد:
| ابزار یا وسیله | کاربرد اصلی |
|---|---|
| متر و ابزار اندازه گیری | تعیین طول و فاصله میلگردها |
| گچ یا مارکر | علامت گذاری محل برش و خم |
| قیچی میلگرد بر | برش میلگرد |
| دستگاه میلگرد خم کن | ایجاد خم های مورد نیاز |
| خاموت زن | ساخت خاموت |
| آچار F | خمکاری دستی میلگرد |
| انبر آرماتور بندی | بستن سیم آرماتور |
| سیم آرماتور بندی | ثابت کردن میلگردها |
| اسپیسر | حفظ فاصله میلگرد از قالب |
| خرک میلگرد | نگهداری شبکه فوقانی |
| شاقول و تراز | کنترل راستا و موقعیت آرماتور |
| میز یا پایه کار | آماده سازی میلگرد |
| جرثقیل یا تجهیزات جابجایی | انتقال قفسه های سنگین |
| دستکش، کفش و کلاه ایمنی | حفاظت نیروی اجرایی |
هر یک از این ابزارها وظیفه مشخصی دارند و لزوما همه آن ها در تمام پروژه ها با یک اندازه یا ظرفیت یکسان استفاده نمی شوند.
ابزارهای اندازه گیری در آرماتور بندی
اولین مرحله قبل از برش یا خم کردن میلگرد، اندازه گیری صحیح است. خطای چند سانتی متری در تعداد زیادی میلگرد می تواند باعث افزایش پرت یا ایجاد مشکل هنگام مونتاژ شود.
متر
متر یکی از ساده ترین اما ضروری ترین ابزارهای آرماتوربندی است. از آن برای تعیین موارد زیر استفاده می شود:
- طول میلگرد
- فاصله خاموت ها
- طول وصله
- ابعاد قفسه آرماتور
- فاصله میلگردهای شبکه
- محل خم
- اندازه خرک و قطعات تقویتی
در کارگاه بهتر است از متر سالم با نوار خوانا استفاده شود.
گچ و مارکر صنعتی
بعد از اندازه گیری، محل برش یا خم روی میلگرد علامت گذاری می شود.
در پروژه هایی که تعداد زیادی میلگرد مشابه دارند، علامت گذاری قبل از برش باعث می شود اپراتور سریع تر و با خطای کمتر کار کند.
شاقول و تراز
شاقول بیشتر هنگام اجرای قفسه های قائم مانند ستون و دیوار اهمیت دارد.
برای مثال در آرماتوربندی ستون باید قفسه میلگرد قبل از قالب بندی از نظر راستا، شاقول و موقعیت نسبت به محور ستون کنترل شود.
ابزارهای برش میلگرد
میلگردها معمولا به صورت شاخه هایی با طول مشخص وارد کارگاه می شوند و براساس لیستوفر و نقشه باید به اندازه های مورد نیاز برش داده شوند.
قیچی میلگرد بر
یکی از مهم ترین تجهیزات این مرحله قیچی میلگرد بر است.
این دستگاه برای برش میلگرد در طول های مورد نیاز استفاده می شود و مدل مناسب آن باید براساس قطر میلگرد و حجم عملیات انتخاب شود. شهر قالب نیز قیچی میلگرد بر را به عنوان تجهیزی برای آماده سازی میلگردهای فونداسیون، ستون، دیوار، سقف و تیر معرفی می کند.
مدل های مختلف شامل:
- قیچی دستی
- میلگرد بر مکانیکی
- میلگرد بر برقی
- مدل های هیدرولیکی
- دستگاه های دوکاره خم و برش
هستند.
برای پروژه کوچک ممکن است مدل ساده پاسخگو باشد، اما در کارگاه پرتعداد، سرعت و ظرفیت دستگاه اهمیت بیشتری پیدا می کند.
سنگ فرز
سنگ فرز نیز در برخی عملیات کارگاهی برای برش قطعات فولادی استفاده می شود، اما برای برش سری میلگرد معمولا تجهیزات تخصصی برش کنترل و سرعت بهتری ایجاد می کنند.
استفاده از فرز نیازمند رعایت حفاظت چشم، دست و بدن و استفاده از صفحه مناسب است.
دستگاه میلگرد خم کن
میلگردها در قسمت هایی از سازه نیاز به خم هایی با شکل و ابعاد مشخص دارند.
میلگرد خم کن برای ساخت قطعاتی مانند:
- میلگرد گونیا
- خرک
- میلگرد انتظار
- آرماتورهای تقویتی
- بعضی قطعات تیر و فونداسیون
استفاده می شود.
دستگاه های خم کن می توانند دستی، مکانیکی، برقی یا هیدرولیکی باشند.
نکته مهم این است که زاویه و محل خم باید از روی نقشه یا لیستوفر تعیین شود و اپراتور نباید شکل قطعه را صرفا براساس تجربه قبلی تغییر دهد.
خاموت زن؛ ابزار مهم ساخت خاموت
خاموت یکی از اجزای مهم آرماتور بندی ستون و تیر است و در پروژه های ساختمانی تعداد زیادی از آن مورد استفاده قرار می گیرد.
برای ساخت خاموت می توان از خاموت زن استفاده کرد.
خاموت زن ها در مدل های مختلف عرضه می شوند:
- خاموت زن دستی
- خاموت زن بلبرینگی
- خاموت زن برقی
- تجهیزات اتوماتیک برای تولید پرتعداد
در پروژه های کوچک، مدل دستی می تواند پاسخگو باشد؛ اما وقتی صدها یا هزاران خاموت با ابعاد یکسان مورد نیاز است، دستگاه مناسب باعث افزایش سرعت و یکنواختی تولید می شود.
قبل از تولید سری خاموت بهتر است یک نمونه ساخته و ابعاد آن با نقشه کنترل شود.
آچار F برای خم کردن میلگرد
آچار F یکی از ابزارهای دستی شناخته شده در کارگاه آرماتور بندی است.
شکل این ابزار امکان می دهد اپراتور با استفاده از نیروی دست و اهرم، بعضی خم های مورد نیاز میلگرد را ایجاد یا اصلاح کند.
آچار F بیشتر برای:
- خم های محدود
- اصلاحات جزئی
- کارهای سبک
- پروژه های با حجم کم
کاربرد دارد.
استفاده از این ابزار برای هر قطر میلگرد یا هر نوع خم مناسب نیست. در حجم بالا، دستگاه خم کن می تواند گزینه عملی تری باشد.
انبر آرماتور بندی
بعد از برش و خم، میلگردها باید طبق نقشه کنار یکدیگر قرار گرفته و در محل مناسب ثابت شوند.
برای بستن سیم آرماتور بندی از انبر مخصوص استفاده می شود.
این ابزار به آرماتوربند کمک می کند سیم را دور محل تقاطع میلگردها پیچانده و قسمت اضافی آن را قطع کند.
انبر مناسب باید:
- خوش دست باشد.
- فک سالم داشته باشد.
- لقی بیش از حد نداشته باشد.
- قدرت کافی برای بریدن سیم داشته باشد.
در پروژه ای که هزاران اتصال باید بسته شود، کیفیت و ارگونومی این ابزار اهمیت بیشتری پیدا می کند.
سیم آرماتور بندی
سیم آرماتور بندی وسیله ای برای نگه داشتن میلگردها در موقعیت اجرایی است.
این سیم معمولا در محل تقاطع میلگردها بسته می شود تا شبکه یا قفسه هنگام جابجایی، قالب بندی و بتن ریزی از شکل خود خارج نشود.
هدف از سیم بندی، جوش دادن میلگردها به یکدیگر نیست؛ بلکه باید آن ها را تا زمان بتن ریزی در موقعیت تعیین شده نگه دارد.
نحوه بستن سیم نیز براساس محل اجرا و نیاز شبکه می تواند متفاوت باشد.
اسپیسر آرماتور بندی
یکی از وسایلی که گاهی در فهرست ابزارهای آرماتور بندی فراموش می شود، اسپیسر است.
اسپیسر آرماتور بندی برای حفظ فاصله مشخص میان آرماتور و سطح قالب یا بستر استفاده می شود.
اسپیسرها می توانند در قسمت هایی مانند:
- فونداسیون
- دال
- تیر
- ستون
- دیوار بتنی
کاربرد داشته باشند.
انتخاب اسپیسر باید براساس مقدار کاور، وزن شبکه، قطر میلگرد و محل نصب انجام شود. اسپیسرهای مختلف نیز از نظر شکل، جنس و ظرفیت یکسان نیستند.
خرک میلگرد
خرک بیشتر در سازه هایی استفاده می شود که دو شبکه آرماتور در ارتفاع های مختلف وجود دارد.
برای مثال در یک فونداسیون دارای شبکه بالا و پایین، خرک می تواند شبکه فوقانی را در فاصله طراحی شده نگه دارد.
خرک را نباید با اسپیسر اشتباه گرفت.
اسپیسر معمولا برای تامین فاصله آرماتور از سطح قالب یا بتن استفاده می شود، در حالی که خرک وظیفه نگهداری شبکه بالایی نسبت به شبکه پایین را بر عهده دارد.
میز و پایه کار آرماتور بندی
در پروژه هایی که تعداد زیادی میلگرد باید آماده شود، داشتن یک فضای مشخص برای برش و خم اهمیت زیادی دارد.
میز یا پایه کار باعث می شود:
- میلگرد در ارتفاع مناسب قرار گیرد.
- اندازه گیری راحت تر شود.
- علامت گذاری دقیق تر انجام شود.
- میلگرد هنگام برش حرکت نکند.
- مسیر کارگاه منظم تر باقی بماند.
در کارگاه های حرفه ای بهتر است محل برش، خم و انبار میلگرد از مسیر تردد اصلی جدا باشد.
ابزارهای جابجایی میلگرد
میلگرد و قفسه های آرماتور می توانند وزن زیادی داشته باشند و جابجایی دستی آن ها همیشه امکان پذیر یا ایمن نیست.
براساس اندازه پروژه ممکن است از تجهیزات زیر استفاده شود:
- جرثقیل
- بالابر
- قلاب مناسب
- تسمه حمل
- تجهیزات دستی جابجایی
قفسه های بزرگ ستون، تیر یا دیوار نباید بدون برنامه و فقط با نیروی چند کارگر جابجا شوند.
پیش از بلند کردن نیز باید اطمینان حاصل شود که قفسه به اندازه کافی مهار شده است و در زمان جابجایی از هم باز نمی شود.
تجهیزات ایمنی آرماتور بندی
کار با میلگرد شامل خطر بریدگی، برخورد، سقوط قطعات و کار با دستگاه های مکانیکی است.
وسایل حفاظت فردی مهم عبارتند از:
دستکش کار
برای کاهش آسیب دست هنگام گرفتن میلگرد و سیم استفاده می شود.
کفش ایمنی
میلگردها و تجهیزات فلزی سنگین هستند و سقوط آن ها روی پا می تواند آسیب جدی ایجاد کند.
کلاه ایمنی
به خصوص در پروژه هایی که همزمان عملیات مختلف در طبقات انجام می شود ضروری است.
عینک و محافظ صورت
هنگام برش میلگرد یا استفاده از تجهیزاتی که احتمال پرتاب ذرات دارند باید از محافظ مناسب استفاده شود.
لباس کار مناسب
لباس بسیار گشاد می تواند در تجهیزات مکانیکی گیر کند. لباس کار باید مناسب محیط کارگاه باشد.
ابزارهای مورد نیاز آرماتور بندی فونداسیون
برای فونداسیون معمولا حجم میلگرد زیاد است و ابزارهای برش و خم اهمیت بیشتری پیدا می کنند.
وسایل اصلی عبارتند از:
- متر
- گچ
- قیچی میلگرد بر
- دستگاه خم کن
- آچار F
- انبر
- سیم آرماتور بندی
- اسپیسر
- خرک
- ابزار کنترل تراز
بعد از تکمیل شبکه آرماتور، اجرای قالب بتن و تجهیزات مربوط به قالب بندی نیز آغاز می شود.
ابزارهای مورد نیاز آرماتور بندی ستون
در ستون علاوه بر برش و خم، کنترل ابعاد قفسه و شاقول اهمیت زیادی دارد.
وسایل مورد نیاز شامل:
- متر
- قیچی میلگرد بر
- خاموت زن
- دستگاه خم کن
- انبر
- سیم
- اسپیسر
- شاقول
- تراز
- تجهیزات دسترسی در ارتفاع
است.
به دلیل تعداد زیاد خاموت ها، داشتن ابزار مناسب ساخت خاموت می تواند تاثیر زیادی روی سرعت کار داشته باشد.
تفاوت ابزار آرماتور بندی و تجهیزات قالب بندی
آرماتور بندی و قالب بندی دو مرحله مرتبط اما متفاوت هستند.
ابزارهایی مانند قیچی، خم کن، خاموت زن و انبر برای آماده سازی آرماتور استفاده می شوند. بعد از تکمیل آرماتور، قالب نصب می شود تا بتن تازه را در ابعاد تعیین شده نگه دارد.
در مرحله قالب بندی از تجهیزاتی مانند:
- پین و گوه
- گیره
- بولت
- مهره
- واشر
- کنج
- پشت بند
استفاده می شود. شهر قالب نیز پین و گوه را به عنوان یکی از اتصالات پنل های قالب فلزی عرضه می کند.
بنابراین هنگام تجهیز کامل کارگاه باید علاوه بر وسایل آرماتور بندی، متعلقات قالب بندی مورد نیاز مرحله بعد نیز از قبل مشخص شوند.
هنگام خرید ابزار آرماتور بندی به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای خرید تجهیزات، ابتدا حجم واقعی کار را مشخص کنید.
اگر پروژه کوچک است، خرید چند دستگاه سنگین ممکن است اقتصادی نباشد. در مقابل، استفاده از ابزار دستی برای پروژه ای با حجم زیاد می تواند سرعت اجرا را کاهش دهد.
به این موارد توجه کنید:
- حداکثر قطر میلگرد
- حجم برش روزانه
- تعداد خم مورد نیاز
- دسترسی به برق
- فضای کارگاه
- امکان جابجایی دستگاه
- کیفیت تیغه و قطعات
- ایمنی اپراتور
- امکان تعمیر و تعویض قطعات
همچنین ابزارهای اندازه گیری و دستی نیز باید سالم باشند. داشتن دستگاه گران قیمت در کنار متر خراب یا انبر فرسوده نمی تواند اجرای دقیق ایجاد کند.
جمع بندی
لیست ابزارهای آرماتور بندی از وسایل ساده ای مانند متر، گچ، انبر و سیم شروع می شود و تا دستگاه های تخصصی برش، خم و خاموت زن ادامه پیدا می کند.
برای برش میلگرد از قیچی میلگرد بر، برای ایجاد خم از دستگاه خم کن یا آچار F و برای ساخت خاموت از خاموت زن استفاده می شود. انبر و سیم نیز برای تثبیت شبکه و قفسه آرماتور ضروری هستند.
اسپیسر و خرک نیز در حفظ موقعیت صحیح میلگردها نقش دارند و در کنار ابزارهای اندازه گیری، شاقول و تراز به اجرای دقیق تر کمک می کنند.
انتخاب تجهیزات باید براساس حجم پروژه، قطر میلگردها و نوع عملیات انجام شود. بعد از تکمیل آرماتور بندی نیز تجهیزات قالب و اتصالات مورد نیاز وارد مرحله اجرا می شوند. به همین دلیل برنامه ریزی کامل تجهیزات کارگاه می تواند از توقف کار به دلیل نبود ابزار یا قطعه مورد نیاز جلوگیری کند.
سوالات متداول
1. مهم ترین ابزارهای آرماتور بندی ساختمان کدام هستند؟
متر، قیچی میلگرد بر، دستگاه خم کن، خاموت زن، انبر آرماتور بندی، سیم، آچار F، اسپیسر و ابزارهای کنترل تراز از مهم ترین تجهیزات هستند.
2. برای برش میلگرد از چه ابزاری استفاده می شود؟
برای برش حرفه ای و پرتعداد میلگرد معمولا از قیچی میلگرد بر متناسب با قطر و حجم کار استفاده می شود. در پروژه های کوچک ابزارهای دستی نیز ممکن است کاربرد داشته باشند.
3. آچار F در آرماتور بندی چه کاربردی دارد؟
آچار F یک ابزار دستی برای ایجاد یا اصلاح بعضی خم های میلگرد است و بیشتر در کارهای محدود و اصلاحات کارگاهی استفاده می شود.
4. تفاوت اسپیسر و خرک میلگرد چیست؟
اسپیسر معمولا فاصله میلگرد از قالب یا بستر را تامین می کند، اما خرک برای نگه داشتن شبکه فوقانی نسبت به شبکه زیرین استفاده می شود.
5. برای یک پروژه کوچک به دستگاه خم و برش برقی نیاز داریم؟
لزوما خیر. انتخاب دستگاه به حجم عملیات، قطر میلگرد و تعداد برش و خم بستگی دارد. برای پروژه های محدود ممکن است ابزارهای ساده تر کافی باشند، اما در حجم زیاد تجهیزات مکانیکی یا برقی سرعت اجرا را افزایش می دهند.
نظرات (0 نظر)
ارسال نظرهنوز نظری ثبت نشده. اولین نظر را بنویسید!
ثبت نظر